การพักผ่อนผู้สูงอายุ

   โดยธรรมชาติของมนุษย์ ต้องมีการพักผ่อนนอนหลับ เพื่อให้ร่างกายพัก แต่ปัญหาที่พบในผู้สูงอายุคือ การนอนไม่หลับ ซึ่งมีสาเหตุมาจาก

1. วัยสูงอายุ จะมีเวลาการนอนกลางคืนสั้นลง และระยะเวลาหลับสนิทจริงๆ ลดลง จะมีการตื่นกลางดึกบ่อยๆ จะมีความรู้สึกว่านอนไม่หลับจะง่วงนอนตอนกลางวัน

2. จากยา ฤทธิ์ของยาบางชนิด ออกฤทธิ์ต่อระบบประสาทส่วนกลาง เช่น ยาลดความดันเลือด ยารักษาโรคหัวใจ เป็นต้น

3. เครื่องดื่ม ทำให้ไม้หลับได้แก่ ชา กาแฟ สุรา

4. อาการของโรคประจำตัว เช่น โรคเบาหวาน โรคหัวใจ โรคปอด ต่อมลูกหมากโต ทำให้ต้องตื่นขึ้นมาปัสสาวะบ่อยๆ

5. อาการเจ็บปวดต่างๆ เช่น ข้อเสื่อมทำให้นอนไม่หลับ

6. อาการของโรคสมองเสื่อม คิดว่ากลางคืนเป็นกลางวัน

วิธีปฏิบัติเมื่อนอนไม่หลับ

1. หลีกเลี่ยงการนอนกลางวัน

2. ก่อนนอน 4 ชั่วโมง ควรงดดื่มน้ำ

3. งดดื่ม ชา สุรา กาแฟ

4. ออกกำลังกายตอนกลางวัน

5. ฝึกสมาธิทำจิตใจให้สงบ

6. พบแพทย์ตรวจร่างกายรักษาโรค

7. ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์

การใช้สมาธิจิตใจการพักผ่อน

   เป็นการพักผ่อนร่างกายโดยการทำสมาธิจิตช่วย เป็นสิ่งจำเป็นที่ควรทำ เมื่อรู้สึกว่าร่างกายและจิตใจอ่อนเพลีย ซึ่งอาจจะมาจากหลายสาเหตุ เช่น ทำงานมากอ่อนเพลีย เกิดความเครียด วิตกกังวล นอนไม่หลับ หรือหลับสนิท ควรใช้สมาธิจิตช่วย เพื่อให้ร่างกายได้พักผ่อนนอนหลับ ช่วยให้มีสุขภาพที่ดี

วิธีทำ

1. นอนในท่าที่สบาย สวมใส่เสื้อผ้าที่สบายไม่รัดตึงแน่น ที่นอนควรจะมีอากาศถ่ายเทสะดวก ปล่อยร่างกายตามสบายไม่ให้มีความตึงตัวของกล้ามเนื้อใดๆ หลับตาเบาๆ

2. ทำจิตใจให้ว่าง ทำใจให้สบาย เริ่มใช้จิตสำรวจร่างกาย ตั้งแต่ปลายเท้าถึงศีรษะ เอาจิตสั่งให้ผ่อนคลาย ทุกส่วนของร่างกายรวมทั้งจิตเองด้วย

3. เมื่อร่างกายและจิตเริ่มสงบ เริ่มพักผ่อน ถ้ามีการเจ็บปวดเกิดขึ้น ให้ระลึกไปบริเวณนั้น แล้วสั่งว่าให้หายเจ็บปวด ใช้จิตสั่งรักษาโรคได้

4. ในกรณีที่ไม่สามารถจะทำจิตได้ (เนื่องจากจิตยังไม่เข้มแข็งพอหรือไม่เคยฝึกสมาธิมาก่อน) ให้ฟังเพลงเบาๆ เรื่องธรรมชาติของน้ำไหล นกร้อง ปล่อยใจ ให้ตามเสียงเพลง นึกถึงธรรมชาติ ป่าเขา น้ำตก นกร้อง ตามเสียงเพลง ช่วยกล่อมให้คลื่นสมองต่ำลง ก็จะพักผ่อนได้

5. การฝึกสวดมนต์ก่อนเข้านอน และหัดทำสมาธิเริ่มจากน้อยไปก่อนแล้วค่อยๆ เพิ่มเวลา เมื่อคุ้นเคยกับการทำสมาธิแล้ว ควรเปลี่ยนจากเสียงเพลงเป็นบทสวดมนต์จนจิตคุ้นเคยกับสมาธิ ก็เลิกใช้เสียงช่วย ใช้จิตรักษาโรคอย่างสงบเพียงอย่างเดียว

ประโยชน์ของการทำสมาธิจิต

1. ร่างกายได้พักผ่อนเต็มที่ ทำให้การไหลเวียนของโลหิตดีขึ้น

2. การใช้จิตสำรวจร่างกาย ทำให้จิตใจสงบ เป็นการทำสมาธิท่านอน

3. เมื่อจิตสงบทำให้ร่างกายได้พักผ่อนเต็มที่ จะสดชื่น เมื่อตื่นนอน

4. การใช้จิตรักษาโรค มีมาตั้งแต่สมัยพุทธกาล จิตที่เข้มแข็งสามารถรักษาโรคได้จริง พิสูจน์ได้ด้วยตัวท่านเอง